koRELACJE 2018 LOGO

Podróż do początku i do końca wszechświata


Tomasz Płazak

Po tysiącach lat daremnych pytań o tajemnicę wszechświata (czy miał początek? czy się zmieniał? itp.), to właśnie w naszych czasach przepaska spadła nam z oczu - nagle przejrzeliśmy. Dziś w sposób ścisły, ilościowy, a więc kontrolowalny pomiarami, możemy opisać szczegóły ewolucji wszechświata cofając się do jego początku - do chwili sprzed 13,7 miliardów lat. Każdy chyba słyszał, że początkiem był Wielki Wybuch (Big Bang), przedstawiany na podobieństwo eksplozji granatu czy bomby (gdyż powszechnie też wiadomo, że wszechświat rozszerza się). Ale czy takie popularne wyobrażenie jest poprawne? A co było wcześniej? Skąd wzięły się atomowe jądra, atomy, gwiazdy?


Gdy mówimy, że od niedawna znamy odpowiedzi na liczne tego rodzaju pytania, pojawia się kwestia, do jakiego stopnia ta wiedza jest pewna? Rzut oka na długą listę nagród Nobla z fizyki przyznanych w ostatnich latach właśnie kosmologom, ma swoją wymowę, gdyż noblowskich nagród nie daje się za odkrycia wątpliwe.

Być może wiele osób słyszało o niedawnym odkryciu (całkiem niespodziewanym!), że wszechświat jest już dziś zdominowany przez "ciemną energię", decydującą także o jego przyszłości. W jaki sposób mogliśmy poznać, że stanowi ona aż 70% "składu wszechświata", skoro nikt nie wie (jak dotąd), czym ona jest?

Przeczytaj więcej na stronie Tygodnika Powszechnego >> Tomasz Płazak /// Ciemny sektor kosmosu

Podróżując do Początku zamierzam opowiedzieć - na ile pozwoli skromny czas - skąd wiemy, że ten początek istniał i jak należy go sobie wyobrażać, oraz jak wyglądały ery wczesnego wszechświata. Natomiast w drugiej części zajmiemy się prognozami dalekiej przyszłości wszechświata, łącznie z kwestią ciemnej energii.

Wszechświat na wiele sposobów mówi nam dziś o sobie jaki jest; zawsze mówił, ale dopiero teraz nauczyliśmy się go słyszeć. Mówiąc o sobie wskazuje też czym my - dzieci wszechświata - w istocie jesteśmy, pozwalając nam lepiej poznać samych siebie. Uwidacznia się w ten sposób głęboko humanistyczny aspekt kosmologii.